Staking vs Mining và tương lai của quản trị phi tập trung

 

Staking vs Mining và tương lai của quản trị phi tập trung

Mô hình cơ chế đồng thuận Proof Of Stake (POS) đã trải qua một chặng đường dài kể từ ngày khởi đầu của nó từ năm 2012. Xuất phát đơn giản từ một giải pháp hiệu quả hơn về mặt năng lượng so với cơ chế Proof Of Work (POW) của Bitcoin, giờ đây POS cũng đã cho thấy rằng nó là một cơ chế quản lý thú vị. Nhưng như mọi phát minh khác trong lĩnh vực crypto, POS vẫn còn một số vấn đề cần phải giải quyết.

 

Trong bài này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sự khác nhau giữa các thuật toán đồng thuận, kiểm tra cách mà chúng có thể hỗ trợ các loại mô hình tổ chức phi tập trung mới.

 

Sơ lược về các thuật toán đồng thuận 

 

Trong những ngày đầu tiên, bất kỳ ai cũng có thể tham gia bảo vệ mạng lưới và khai thác Bitcoin chỉ với một chiếc laptop. Theo thời gian, các thợ đào nâng cấp các thiết bị ngày càng mạnh mẽ để giải thuật toán POW nhanh chóng hơn dẫn đến việc khai thác Bitcoin ngày một trở nên đắt đỏ và cạnh tranh. Điều này cũng dẫn đến sự ra đời của các tổ chức khai thác chuyên nghiệp ở quy mô nhà máy như Bitman, Hut 8, Bitfury,… 

 

Có 2 vấn đề nảy sinh từ đây. Đầu tiên, nguồn năng lượng cần để duy trì hệ thống này là cực kỳ cao. Thứ hai, việc khai thác ở cấp độ công nghiệp sẽ khiến mạng lưới trở nên tập trung hơn.

 

Từ đây, thế giới crypto đã chứng kiến sự ra đời của cơ chế POS. Cơ chế này cho phép người nắm giữ token (cổ phần của mạng lưới) nhận lãi suất tương ứng với số token đó và được chọn để thực hiện nhiệm vụ xác minh các khối mới. Ví dụ tại mạng Peercoin, người nắm giữ 1% số token sẽ được chọn để xác minh và tạo ra 1% số khối của cả mạng lưới.

 

Từ cớ chế đó, có rất nhiều các biến thể đã ra đời như cơ chế lai giữa POW và POS của mạng Decred, cơ chế ủy thác POS (DPOS) của mạng EOS hay như IOTA sử dụng một cơ chế đặc thù gọi là Tangle. Mỗi loại sẽ có những khác biệt riêng và mang theo những đặc tính linh hoạt hơn so với cơ chế thuần POS.

 

Về ứng dụng trong việc quản trị phi tập trung

 

Cơ chế đồng thuận của Bitcoin cũng tạo ra các vấn đề gây tranh cãi và các bè phái đối lập tư tưởng. Sự chia tách của Bitcoin (BTC) và Bitcoin Cash (BCH) là một ví dụ điển hình. Thành viên của hai bên không thể đi đến một thỏa thuận chung nên một bên đã thực hiện một số thay đổi trên bộ code của Bitcoin theo mong muốn của họ và tạo ra một mạng mới. Đây cũng là một cách để giải quyết vấn đề nhưng thường quá trình đó sẽ không diễn ra suôn sẻ và tạo ra sự chia tách lớn trong cộng đồng người sử dụng. Vậy nên khi một mạng lưới ngày càng trở nên phức tạp và phục vụ các mục đích đa dạng hơn việc chỉ là một hệ thống tiền tệ, sẽ đòi hỏi phải có một cơ chế đồng thuận xã hội công bằng hơn. 

 

Lấy trường hợp của Decred là một ví dụ. Mạng này được vận hành bởi các node POW nhưng chịu sự quản lý của các node POS. Nghĩa là các thợ đào POW sẽ vận hành tương tự như cách của mạng Bitcoin, nhưng họ sẽ không thể xác nhận một khối cho tới khi các node POS xác nhận việc đó. Điều này sẽ giúp ngăn chặn các chia tách gây tranh cãi; thợ đào không thể gây ra sự phân tách chuỗi và xây dựng mạng trên nền của các khối không được chấp thuận.

 

Các node PoS còn có thể bỏ phiếu cho bất kỳ thay đổi giao thức nào. Để tham gia bỏ phiếu, các node PoS phải khóa một phần token Decred (DCR) của họ để đổi lấy vé. Người giữ vé có thể bỏ phiếu để thay đổi quy tắc đồng thuận, xác thực khối hoặc thảo luận về cách sử dụng kho quỹ, thay đổi tổ chức của Decred,…

 

Một mạng Blockchain quản trị khác là Tezos lại đưa cơ chế POS đi xa hơn nữa. Nó vẫn cho phép các cổ đông ngẫu nhiên xuất bản các khối và kiếm về phần thưởng. Để tham gia, các cổ đông này phải chuyển một khoản tiền gửi bằng token Tezos (XTZ) về quỹ chung được khóa an toàn. Điều này sẽ khuyến khích họ thực hiện các hành vi trung thực. Nếu họ cố gắng thực hiện bất kỳ hành vi xấu nào, họ sẽ bị mất cổ phần của họ.

 

Người dung Tezos, tuy nhiên, sẽ có thể ủy thác khả năng đặt cược (staking) của mình cho các thành viên khác trong hệ sinh thái. Và điều này tạo nên cơ chế đồng thuận được gọi là DPOS.

 

Với mô hình này, bất kỳ ai khi tham gia mạng lưới đều được quyền biểu quyết cách mà nó nên hoạt động và phát triển. Ý kiến của họ có tầm ảnh hưởng ra sao phụ thuộc vào số cổ phần họ nắm giữ.

 

Sự gia tăng của các tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) đưa cơ chế POS đi xa hơn nữa khi bao bọc cả mạng lưới trong một lớp hợp đồng thông minh khác để thực hiện các hoạt động phức tạp hơn. Từ đó cho thấy một tương lai tươi sáng mới của việc ra quyết định và thực thi. Thay vì là một startup nhỏ ra các quyết định từ các cấp từ trên xuống dưới, các mạng lưới tiền điện tử khuyến khích các cộng đồng lớn, toàn cầu tham gia vào quỹ đạo của riêng mình.

 

Tựu chung, cơ chế POS sẽ cho phép một quá trình bầu cử chi tiết hơn và, giống như Bitcoin đã làm với lĩnh vực tài chính, nó sẽ giúp trả lại quyền lực cho mọi người. Ngoài các tính năng kỹ thuật, công nghệ blockchain và kinh tế học tiền điện tử còn giúp mô tả các cách mới để mã hóa các hành vi xã hội nhất định.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *